01.12.2022 | "ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ฉีดวัคซีนโควิดอย่างไรให้ได้ผล"
🙋♂️สำหรับผู้ที่ภูมิต้านทานบกพร่อง แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้
1. ตั้งแต่กำเนิด เช่น
- ภาวะ Hypogammaglobulinemiaเป็นปัญหากับระบบภูมิคุ้มกันซึ่งมีการผลิตแกมมาโกลบูลินไม่เพียงพอในเลือด จะไม่สามารถผลิต antibody ไม่ได้
- โรค Common Variable Immunodeficiency syndrome (CVID)
2. เกิดขึ้นภายหลัง หรือเกิดจากโรคต่างๆ และการใช้ยา
- โรค HIV ที่ยังไม่ได้รับการรักษาหรือรักษาแล้วค่า CD4 ต่ำกว่า 200 คนกลุ่มนี้จะไม่ค่อยตอบสนองต่อวัคซีนเท่าไหร่ จะอยู่ในกลุ่มที่ภูมิต้านทานผิดปกติ
- โรคภูมิต้านทานต่อต้านตัวเอง เช่น โรค SLE (โรคพุ่มพวง),โรคหนังแข็ง,โรครูมาตอยด์ กลุ่มนี้จะต้องได้รับการกดภูมิต้านทานด้วยยากินหรือยาฉีด เช่น ยากลุ่ม Rituximab (จะกดภูมิต้านทานชนิด B cell) หรือ ยากลุ่ม Mycophenolates ยากลุ่ม Azathioprine ทำให้ตอบสนองต่อวัคซีนได้ไม่ค่อยดี หรือคนที่ได้รับยากดภูมิต้านที่ไปยับยั้งการทำงานของ plasma cell ซึ่ง plasma cell เป็นตัวที่สามารถปล่อย antibody ออกมาทำลายตัว covid ถ้าตัวนี้ทำงานไม่ได้ร่างกายเราก็จะแย่ เช่น มะเร็งไขกระดูกมัยอิโลมา (Multiple Myeloma) เป็นมะเร็งของเม็ดเลือดพลาสมาเซลล์ (Plasma Cell) หรือโรคที่เรียกว่า Waldenstrom คนเหล่านี้จะได้รับยากลุ่มที่ทำลาย plasma cell เช่น ยา Bortezomib, Carfilzomib, Daratumumab ผู้ที่เป็นโรคกลุ่มนี้ ต้องปรึกษาคุณหมอที่รักษาเพราะยากลุ่มนี้จะไปกดภูมิของท่าน
- มะเร็งไขกระดูกมัยอิโลมา (Multiple Myeloma)
- Waldenstrom
- สำหรับท่านที่เป็น leukemia หรือเป็น lymphoma จะได้ยาบางกลุ่มที่ไปกดภูมิต้านทานได้ ยาที่ทำลายกลุ่ม B cell
- ยา Alemtuzumab (Campath) มีใช้ในหลายๆโรค เช่น โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (Multiple Sclerosis) หรือเรียกว่า MS โรคมะเร็งบางชนิด เป็นต้น
- โรคมะเร็งบางชนิดหรือคนที่เป็นโรคมะเร็งแล้วได้รับคีโม ซึ่งคีโมจะไปกดภูมิ
- T cell ยาที่กดภูมิ T cell เช่นยา Antithymocyte globulin (ATG) ซึ่ง T cell จะมีหน้าที่ในการป้องกันอาการหนักในการติดโควิด ดังนั้นฉีดวัคซีนแล้วก็จะไม่ค่อยตอบสนองเท่าไหร่
- ท่านที่ปลูกถ่ายอวัยวะ ที่ทานยากดภูมิเพื่อไม่ให้ร่างกายต่อต้านอวัยวะที่ปลูกถ่าย
- คนที่ได้รับยาสเตียรอยด์ชนิดกิน เช่น Dexamethasone, และถ้าทาน Prednisolone ปริมาณ 20 mg เกิน 3 สัปดาห์ขึ้นไป ก็จะไม่ค่อยตอบสนองต่อวัคซีน
คนกลุ่มนี้จะไม่ตอบสนองต่อวัคซีนเหมือนคนปกติ การฉีดวัคซีนจะไม่ทำให้โรคประจำตัวเหล่านี้ที่ท่านเป็นกำเริบหรือเป็นมากขึ้น วิธีการปฏิบัติดังนี้คือ
1. ปัจจุบันนี้ข้อมูลที่ดีที่สุดคือท่านควรฉีดวัคซีน Moderna ถ้าเป็นไปได้
2. ควรจะฉีดเป็นจำนวน 3 เข็มจึงจะถือว่าครบโดส
3. ระยะห่างในการฉีดแต่ละเข็มคือ 1 เดือนโดยประมาณ
4. ต้องฉีดเข้ากล้ามเนื้อแบบเต็มโดสเท่านั้น (ไม่ใช่ครึ่งโดส และ ไม่ใช่ฉีดใต้ผิวหนัง) เป็นข้อมูลที่ดีที่สุดในปัจจุบันนี้
5. วัคซีนตัวที่ดีที่สุดสำหรับคนไข้กลุ่มนี้คือ Moderna แบบเต็มโดส 3 เข็ม หากฉีดไป 3 เข็มแล้ว จะทำการตรวจภูมิต้านทานว่าขึ้นหรือไม่ขึ้น (ไม่สนใจว่าจะขึ้นแค่ไหน)
- ถ้าฉีดไป 3 เข็มเต็มโดสแล้วภูมิยังไม่ขึ้นจะแนะนำฉีดเข็มที่ 4 ต่อไป
- แต่ถ้าเข็มที่ 4 แล้วยังไม่ขึ้น คนกลุ่มนี้จะเสี่ยงมากเพราะเขาจะไม่ตอบสนองต่อวัคซีนเลย หากเขาติดโควิดขึ้นมาแล้วหรือสัมผัสผู้ติดเชื้อมาก็จะให้ monoclonal antibody ซึ่งปัจจุบันจะใช้ตัว Sotrovimab (แต่ในประเทศไทยยังไม่มี Sotrovimab ท่านจะต้องระมัดระวังตัวเองให้ดี อย่าให้ติดเชื้อ เพราะยาที่มีในประเทศไทยตอนนี้ไม่ตอบสนองต่อเชื้อ Omicron) ในปัจจุบันกำลังมีงานวิจัยว่าจะให้เขาฉีด Sotrovimab ก่อนติดโควิด 2 เข็ม โดยแต่ละเข็มจะฉีดห่างกัน 3 เดือนจะทำให้เขามีภูมินาน 6 เดือน แต่กำลังอยู่ในขั้นทดลองต้องรอดูผลต่อไป
- แต่ถ้าขึ้นแล้วจะให้รอ 6 เดือน แล้วค่อยฉีดเข็มกระตุ้นเป็นเข็มที่ 4 ต่อไป
6. จะต้องฉีดเข็มกระตุ้นเป็นเข็มที่ 4 เป็นระยะเวลา 6 เดือนหลังจากฉีดเต็มโดสเข็มที่ 3 ไปแล้ว
7. สำหรับผู้ที่กินยากดภูมิ กลุ่ม Mycophenolate (ชื่อการค้าคือ CellCept) หรือ ยากลุ่ม Azathioprine (ชื่อการค้า Imuran) ถ้าหยุดได้จะให้หยุด 2 สัปดาห์ ก่อนฉีดวัคซีนและจะให้หยุดยาต่ออีก 1-2 สัปดาห์หลังฉีด แล้วค่อยให้กลับมากินยาใหม่ แต่ท่านไม่ควรหยุดเองต้องปรึกษาแพทย์ที่รักษาท่านเท่าน้ัน มิเช่นนั้นโรคท่านอาจกำเริบ หรือ ร่างกายต่อต้านอวัยวะ ซึ่งอันตรายมาก
8. สำหรับผู้ที่ใช้ยาฉีด จะยุ่งยากมากกว่า เพราะยาแต่ละชนิดมีผลแตกต่างกัน ถ้าเป็นไปได้จะให้ฉีดวัคซีนก่อนฉีดยากดภูมิต้านทานเข็มถัดไป จึงจะทำให้เขาตอบสนองต่อยาได้ดีขึ้น
9. หากท่านฉีดวัคซีนชนิดอื่นท่ีไม่ใช่ mRNA มาก่อน จะให้เริ่มฉีดใหม่ทั้งหมด
คุณหมอฝากถึงคนที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง รักษาตัวเองให้ดีๆ อย่ากลัวข่าวที่แชร์มา ฟังคุณหมอทำงานด้านนี้โดยตรง เพราะคุณหมอไม่ต้องการเจอคนไข้ใน icu เพราะคนกลุ่มนี้เมื่อเข้า icu มักจะอาการหนัก บางครั้งอาจต้องปล่อยให้เขาเสียชีวิต ถึงแม้ว่าจะทำเต็มที่แล้วก็ตาม คุณหมอไม่ต้องการให้เกิดเหตุการณ์เหล่านี้ขึ้น ดังนั้นเราควรป้องกันให้ดีที่สุดเป็นวิธีที่ดีที่สุด
▪ สรุปเนื้อหาในคลิปโดย:
Pattaraporn Sovarattanaphong & The ATK Gang
▪ ที่มา:
[Doctor Tany]: https://youtu.be/sb_8gtgvcx4
Tany Thaniyavarn, MD
▪เอกสารนี้เป็นการสรุปความที่ได้จากการฟังการบรรยาย มีวัตถุประสงค์ในการจัดทำขึ้นเพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของผู้ที่บกพร่องทางการได้ยิน และผู้ที่รักในการอ่านเท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงเป็นหลักฐานทางวิชาการได้ และห้ามนำไปทำซ้ำ ดัดแปลง บางส่วนหรือทั้งหมด และห้ามนำไปเผยแพร่ต่อสาธารณชน นอกจากจะได้รับอนุญาตจากผู้ผลิตคลิปเป็นลายลักษณ์อักษรแล้วเท่านั้น
▪ท่านสามารถรับชมการบรรยายจากคลิปเสียงต้นฉบับได้ กรุณากดที่ลิงก์ ตรงหัวข้อ "ที่มา" ด้านบนค่ะ
คณะผู้จัดทำ
