01.14.2022 | 💬 "สะอึก เกิดจากอะไร อันตรายหรือไม่ และแก้ไขอย่างไร"

 01.14.2022 | "สะอึก เกิดจากอะไร อันตรายหรือไม่ และแก้ไขอย่างไร" 

🤵สำหรับอาการสะอึกภาษาอังกฤษเรียกว่า Hiccup ทางการแพทย์เรียกอาการสะอึกว่า Singultus 

อาการสะอึกเกิดจากการทำงานของกระบังลมและกล้ามเนื้อในการหายใจที่อยู่ระหว่างซี่โครงต่างๆ เรียกว่า Intercostal muscle หดเกร็งกระทันหันทำให้สะอึกได้

มีหลายสาเหตุส่วนใหญ่เป็นสาเหตุจากระบบประสาททั้งหมด เช่นมีอะไรไปก่อกวนเส้นประสาทต่างๆ (ถ้าการสะอึกหยุดเองภายใน 2 วันหรือ 48 ชั่วโมง ไม่จำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุ แต่ถ้าเป็นเกิน 48 ชั่วโมง เป็นๆหายๆ เป็นเรื้อรัง ควรต้องตรวจหาสาเหตุ เพราะอาจมีสาเหตุบางอย่างที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไข)

สาเหตุที่พบได้บ่อยคือ

1. เส้นประสาทที่เกี่ยวข้องกับการกลืน เรียกว่า Vagus Nerve เป็นเส้นประสาทที่ควบคุมรับความรู้สึกทางเดินอาหารเกือบทั้งหมด ตั้งแต่หลอดอาหารจนถึงกระเพาะและเลยไปมากกว่านั้น ถ้ามีอะไรไปก่อกวนก็อาจทำให้สะอึกได้ เช่น กรดไหลย้อน ทานอาหารอุณหภูมิเย็นจัดร้อนจัด อาหารรสจัด ท้องผูกนานๆมีลมในกระเพาะมากๆมีของอยู่ตรงนั้นมากๆก็ทำให้สะอึกได้ 

2. เส้นประสาทที่ควบคุมกระบังลม เรียกว่า Phrenic Nerve จะวิ่งคู่กับ Vagus Nerve วิ่งลงมาที่กระบังลม ทำให้กระบังลมทำงาน ถ้ามีอะไรไปก่อกวน เช่น การอักเสบ มีก้อนเนื้องอก หรือหลอดเลือดผิดปกติ ก็จะไปกระตุ้นเส้นประสาทตรงนี้ทำให้มีอาการผิดปกติเหล่านี้ได้ อาหารบางชนิด หรือสูบบุหรี่ ดื่มเหล้าก็อาจทำให้เป็นได้ 

3. เส้นประสาทหูส่วนที่รับรู้บางอย่าง เช่น มีอะไรเข้าหูอาจทำให้สะอึกได้ 

4. หลอดอาหารตรงคอหอยด้านในอักเสบ ติดเชื้อ จะไปก่อนกวนเส้นประสาทอาจทำให้สะอึกได้ 

5. เราจำเป็นจะต้องไปหาสาเหตุในการสะอึกหากมีอาการอื่นๆร่วมด้วย อาจเป็นอาการของการขาดเลือดของสมอง ส่วนใหญ่ จะเป็นการขาดเลือดของระบบไหลเวียนเลือดที่อยู่ด้านหลังสมอง ภาษาทางการแพทย์เรียกว่า Posterior Circulation Stroke (PCS) ซึ่งจะไปครอบคลุมเกี่ยวข้องกับ สมองน้อยที่อยู่ด้านหลัง หรือ Cerebellum ตรงก้านสมอง ที่เกี่ยวกับการทรงตัว การรับรู้ความรู้สึกต่างๆของร่างกาย อาจจะผิดปกติ อาจรู้สึกแปล๊บๆเจ็บๆชาๆไปซีกหนึ่ง หรือเดินเซๆเหมือนจะล้มไปข้างหนึ่ง ถ้าร่วมกับการสะอึกด้วย ควรจะต้องไปตรวจหาสาเหตุและรักษาต่อไป เพราะอาจเกิดการตีบตันของเส้นเลือดในสมอง และอาการเรื้อรังมักมีเกินกว่า 48 ชั่วโมง

วิธีการรักษา นอกเหนือจากการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่นมีการผ่าตัด ก็ต้องรอให้หายก่อน 

1. หายใจเข้าไปเต็มที่แล้วกลั้นหายใจปิดปากแล้วเบ่งออก ตัวอย่างในนาทีที่ 6:36 คุณหมอคิดว่าเป็นวิธีที่จะหายได้เร็วมากกว่าวิธีอื่น

2. กลั้นหายใจ

3. บางคนใช้วิธีทำให้ตกใจ

4. ดึงลิ้น 

5. กดตรงเบ้าตาตอนหลับตา ตัวอย่างในนาทีที่ 7:13

#ตอนที่4 

กรณีที่เป็นๆหายๆหรือเป็นเรื้อรัง หากสะอึกเกิน 48 ชั่วโมงจะรักษาโดย

1. ถ้าเป็นกรดไหลย้อน ให้กินยาลดกรด เช่น Esomeprazole,Omeprazole, Rabeprazole และปรับปรุงพฤติกรรมที่ทำให้เป็นกรดไหลย้อน

2. ยารักษาโดยตรง ชื่อ Metoclopramide หรือชื่อการค้า ว่า Plasil ฉีดเข้าเส้นเลือดไม่นานก็หาย 

3. หากเป็นเรื้อรัง หลังจากได้รับ Metoclopramide ไป 8 ชั่วโมงก็สะอึกอีก ก็จะให้ยากลุ่ม Gabapentin จะไปทำให้เส้นประสาทเหล่านี้ทำงานน้อยลง แต่จะทำให้เราง่วงนอน ช่วงแรกอาจให้เวลานอน เมื่อชินแล้วค่อยปรับมากินตอนกลางวันก็ได้

4. ถ้าท่านมีโรคอื่นๆต้องไปรักษาตามสาเหตุของโรคนั้นๆ

ยังมียาตัวอื่นที่รักษาอาการสะอึกอีก แต่คุณหมอมีประสบการณ์การใช้กับการสะอึกมากๆคือตัว Metoclopramide และ Gabapentin ตัวนี้กับการสะอึกมากๆ จึงไม่สามารถบอกได้ว่ายาตัวอื่นได้ผลแค่ไหน

▪สรุปเนื้อหาในคลิปโดย:

Pattaraporn Sovarattanaphong & The ATK Gang

▪ที่มา:

[Doctor Tany]: https://youtu.be/IWWDljJ-m0I

Tany Thaniyavarn, MD

▪เอกสารนี้เป็นการสรุปความที่ได้จากการฟังการบรรยาย มีวัตถุประสงค์ในการจัดทำขึ้นเพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของผู้ที่บกพร่องทางการได้ยิน และผู้ที่รักในการอ่านเท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงเป็นหลักฐานทางวิชาการได้ และห้ามนำไปทำซ้ำ ดัดแปลง บางส่วนหรือทั้งหมด และห้ามนำไปเผยแพร่ต่อสาธารณชน นอกจากจะได้รับอนุญาตจากผู้ผลิตคลิปเป็นลายลักษณ์อักษรแล้วเท่านั้น

▪ท่านสามารถรับชมการบรรยายจากคลิปเสียงต้นฉบับได้ กรุณากดที่ลิงก์ ตรงหัวข้อ "ที่มา" ด้านบนค่ะ

คณะผู้จัดทำ